Özlale’nin çağrısı sonrası Eşel Mobil düzenlemesi yayımlandı

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen torba yasa teklifinin kabul edilmesinin ardından enerji fiyatlarındaki artış riskine ilişkin tartışmalar sürerken, Özlale’nin gündeme getirdiği Eşel Mobil Sistemi önerisi sonrası düzenleme Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Enerji fiyatlarındaki artış uyarısı

Komisyondaki görüşmeler sırasında konuşan Özlale, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji fiyatlarında yaşanabilecek artışların Türkiye ekonomisine etkilerine dikkat çekti.

Enerji maliyetlerindeki yükselişin ilk olarak sanayiden ziyade tarım sektöründe hissedileceğini belirten Özlale, “Enerji fiyatlarındaki artışın ilk darbesini sanayi değil tarım sektörü alacak. Eğer ÖTV ve KDV’de gerekli vergi esnekliği sağlanmazsa hem tarım hem sanayi ciddi maliyet baskısıyla karşı karşıya kalacak. Eşel Mobil Sistemi geri getirilmezse bunun tarıma ve sanayiye vereceği tahribat, maliyetinden çok daha büyük olur.” ifadelerini kullandı.

Özlale, enerji fiyatlarındaki artışın mazot ve nakliye maliyetleri üzerinden gıda fiyatlarını artırabileceğini ve bunun da enflasyonu hızla yukarı çekebileceğini belirterek, eşel mobil uygulamasının yeniden devreye alınmasının ekonomik etkileri azaltabileceğini vurguladı.

“Maliyeti yönetilebilir düzeyde”

Uygulamanın maliyetine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Özlale, üç aylık bir eşel mobil uygulamasının yaklaşık 70 milyar lira maliyete yol açacağını öngördüklerini belirtti.

Özlale, “Üç aylık bir eşel mobil uygulamasının maliyeti yaklaşık 70 milyar lira olur. Yıl sonuna kadar uygulanması hâlinde ise maliyetin 200 milyar liranın biraz üzerine çıkacağını öngörüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

“Yanlış sübvansiyon politikası BOTAŞ’ı zarar ettiriyor”

Komisyonda görüşülen torba yasa teklifinde yer alan ve BOTAŞ’ın kamuya olan borçlarının Hazine’den alacağı görevlendirme bedelleriyle mahsuplaştırılmasını öngören düzenlemeye de değinen Özlale, kurumun sürekli zarar etmesinin temel nedeninin yanlış sübvansiyon politikaları olduğunu söyledi.

Elektrik ve doğalgaz faturalarında uygulanan genel sübvansiyon sisteminin hem kamu maliyesi üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu hem de dar gelirli vatandaşları yeterince koruyamadığını ifade eden Özlale, enerji yoksulluğuyla mücadele için destek modelinin değiştirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Özlale, “Gerçekten ihtiyacı olan haneleri tespit edip belirli bir kilovatsaate kadar ücretsiz elektrik ya da doğalgaz desteği verilebilir. Böylece hem BOTAŞ ve EÜAŞ üzerindeki görev zararları azalır hem de dar gelirli vatandaşların ısınma ve aydınlanma sorunu daha etkili şekilde çözülür.” değerlendirmesinde bulundu.

“Bayram ikramiyeleri seçim takvimine göre artırılıyor”

Komisyondaki konuşmasında emeklilere verilen bayram ikramiyelerine de değinen Özlale, artışların enflasyon oranlarına göre değil seçim dönemlerine göre belirlendiğini savundu.

Özlale, “2018’de bin lira olarak başlayan bayram ikramiyesi 2019, 2020 ve 2021 yıllarında yaklaşık bin 100 lira civarında kaldı. 2023 seçim döneminde 3 bin liraya çıkarıldı, bugün 4 bin lira seviyesine getiriliyor. Tahmin ediyorum seçim yılında yine bir artış gelecek.” dedi.

“Dolayısıyla burada artışların enflasyona göre değil başkanlık seçimlerine göre yapıldığını hepimiz görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Kripto varlık düzenlemesine eleştiri

Torba yasa teklifinde yer alan kripto varlık düzenlemelerine de değinen Özlale, işlem vergisi ile kazanç vergisinin birlikte uygulanmasının vergi ilkeleri açısından sorunlu olduğunu ifade etti.

Özlale, “Bir yatırımcı bitcoin’den tether’a geçtiğinde herhangi bir kazanç elde etmese bile işlem vergisi ödeyecek. Oysa verginin mantığı kazanç üzerinden alınmasıdır. Eğer ortada bir kazanç varsa zaten onun vergisini ödüyorsunuz. İşlem üzerinden ayrıca vergi almak vergi ilkesine aykırıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Kripto varlık piyasasına yönelik düzenlemelerde hedefin net olması gerektiğini belirten Özlale, “Amaç yerli kripto borsalarını ve blok zinciri teknolojisini geliştirmekse farklı bir yaklaşım gerekir. Eğer öncelik sadece vergilendirme ise o zaman da bunun sonuçlarının iyi hesaplanması gerekir.” ifadelerini kullandı.

Özlale, Hindistan’da uygulanan yüzde 30’luk kripto vergisinin piyasayı ciddi şekilde daralttığını hatırlatarak yüksek vergilendirmenin sektöre zarar verebileceğini dile getirdi.

Bedelli askerlik düzenlemesine ilişkin değerlendirme

Komisyondaki görüşmelerde bedelli askerlik düzenlemesine de değinen Özlale, uygulamanın gençler arasında eşitsizlik hissi oluşturduğunu savundu.

Özlale, “Bugün yaklaşık 400 bin lira ödeyen bir genç bir ay askerlik yapıyor, ödeyemeyen altı ay askerlik yapıyor. Bu durum gençler arasında eşitsizlik hissi yaratıyor. Vatandaşın vatandaşla olan güvenini zedeleyen bir tablo ortaya çıkıyor.” dedi.

Bedelli askerlik uygulamasına maddi imkânı olmayan gençler için de erişimin kolaylaştırılması gerektiğini belirten Özlale, “Kamu bankaları aracılığıyla sıfır faizli ya da çok düşük faizli kredi imkânı sağlanabilir. Aksi takdirde bu uygulama gençler arasında eşitsizlik duygusunu derinleştirir.” ifadelerini kullandı.